Các loại thuế/phí mà người kinh doanh hoặc doanh nghiệp phải đóng

Kinh doanh theo nghĩa rộng là cá nhân hay tổ chức đăng ký hoạt động những ngành nghề với mục đích phát sinh thu nhập, tăng lợi nhuận như buôn bán [trái cây], đầu tư [chứng khoán], sản xuất [nước tương], cho thuê [văn phòng], làm dịch vụ [in ấn], dạy học [tiếng Hoa], nhận thầu [xây dựng], cho vay [tiền vàng], vận chuyển [hành khách], tư vấn [pháp lý]…

Có 2 hình thức kinh doanh chính: 

– Kinh doanh dạng cá thể: là cá nhân hoặc hộ gia đình kinh doanh với quy mô nhỏ lẻ, thường không cần kế toán với cách đóng thuế đơn giản.
– Kinh doanh dạng doanh nghiệp: là hình thức pháp nhân có quy mô kinh doanh lớn hơn, được điều chỉnh và ràng buộc bởi nhiều quy phạm nội bộ và quy định pháp luật. Dạng kinh doanh này cần mở sổ sách kế toán và hoạch toán nhiều loại thuế hơn.

>>> Sau khi Luật doanh nghiệp 2014 ra đời quy định về thời gian cấp phép đăng ký kinh doanh đã được rút ngắn thay vì ít nhất 1 tuần như trước đây, thì bây giờ có thể đăng kí mở công ty chỉ còn 2 ngày và lệ phí chỉ là 100 – 200 ngàn đồng – Thông tư 176/2012/TT-BTC; –  Xem thêm: Hỏi đáp về doanh nghiệp, về đăng kí kinh doanh

A/ Thuế là g ì? ai phải đóng thuế?

Thuế là khoản đóng góp bằng tiền của cá nhân, đơn vị hoặc tổ chức kinh doanh (gọi chung là người nộp thuế) vào ngân sách nhà nước thông qua các hoạt động sinh sống, làm việc, hưởng thụ hoặc tham gia sản xuất kinh doanh và… tồn tại trong môi trường kinh tế xã hội.

Đóng thuế vừa là quyền lợi và trách nhiệm công dân đối với sự tồn tại và sự phát triển của đất nước. Đó được gọi là nghĩa vụ phải thực hiện của mọi công dân từ khi ra đời đến khi mất đi. (“Đã là con người thì ai cũng phải đóng thuế”)

B/ THUẾ PHẢI ĐÓNG KHI KINH DOANH DẠNG CÁ THỂ

1. Thuế môn bài (cơ sở pháp lý 96/2002/TT-BTC) <=> trước đây gọi là thuế công nghiệp và thuế hàng hoá

Từ ngày 1/1/2017 Thuế môn bài (75/2002/NĐ-CP) được thay thế bằng Lệ phí môn bài 

• 139/2016/NĐ-CP: Quy định về lệ phí môn bài (thay thế 75/2002/NĐ-CP về việc điều chỉnh mức thuế môn bài;và 83/2013/NĐ-CP quy định một số điều của Luật quản lý thuế 2006/2012)

> Có 3 mức đối với tổ chức hoạt động sản xuất, kinh doanh hàng hóa, dịch vụ: Từ chi nhánh đến vốn điều lệ trên 10 tỷ : 1 triệu –  2 tr – 3 triệu K1 Đ4 139/2016/NĐ-CP

a) Tổ chức có vốn điều lệ hoặc vốn đầu tư trên 10 tỷ đồng: 3.000.000  đồng/năm;

b) Tổ chức có vốn điều lệ hoặc vốn đầu tư từ 10 tỷ đồng trở xuống: 2.000.000 đồng/năm;

c) Chi nhánh, văn phòng đại diện, địa điểm kinh doanh, đơn vị sự nghiệp, tổ chức kinh tế khác: 1.000.000 đồng/năm.

> Có 3 mức đối với cá nhân, hộ gia đình hoạt động sản xuất, kinh doanh hàng hóa, dịch vụ: có doanh thu từ 100 tr – 300 tr và trên 500 triệu: 300k-500k-1000k K2 Đ4

a) Cá nhân, nhóm cá nhân, hộ gia đình có doanh thu trên 500 triệu đồng/năm: 1.000.000 đồng/năm;

b) Cá nhân, nhóm cá nhân, hộ gia đình có doanh thu trên 300 đến 500 triệu đồng/năm: 500.000 đồng/năm;

c) Cá nhân, nhóm cá nhân, hộ gia đình có doanh thu trên 100 đến 300 triệu đồng/năm: 300.000 đồng/năm.

Trước đây Cơ quan thuế xem xét đánh giá thu nhập hàng tháng của cá thể kinh doanh mà áp đặt  mức thuế môn bài phải nộp tương ứng bảng sau:

2. Thuế Khoán đối với cá nhân kinh doanh gồm Thuế giá trị gia tăng (VAT) và Thuế thu nhập cá nhân TNCN

Tỷ lệ thuế tính trên doanh thu gồm tỷ lệ thuế giá trị gia tăng và tỷ lệ thuế thu nhập cá nhân áp dụng đối với từng lĩnh vực ngành nghề như sau: (>>> Chi tiết tại 92/2015/TT-BTC )

– Phân phối, cung cấp hàng hóa: tỷ lệ thuế giá trị gia tăng là 1%; tỷ lệ thuế thu nhập cá nhân là 0,5%.

– Dịch vụ, xây dựng không bao thầu nguyên vật liệu: tỷ lệ thuế giá trị gia tăng là 5%; tỷ lệ thuế thu nhập cá nhân là 2%.

– Sản xuất, vận tải, dịch vụ có gắn với hàng hóa, xây dựng có bao thầu nguyên vật liệu: tỷ lệ thuế giá trị gia tăng là 3%; tỷ lệ thuế thu nhập cá nhân là 1,5%.

– Hoạt động kinh doanh khác: tỷ lệ thuế giá trị gia tăng là 2%; tỷ lệ thuế thu nhập cá nhân là 1%.

Xác định số thuế phải nộp:

Số thuế GTGT phải nộp = Doanh thu tính thuế GTGT x Tỷ lệ thuế GTGT

Số thuế TNCN phải nộp = Doanh thu tính thuế TNCN x Tỷ lệ thuế TNCN

3. Thuế đối với cá nhân kinh doanh theo từng lần phát sinh

Là loại thuế  mà người kinh doanh không hoạt động thường xuyên và không cố định địa điểm. VD: buôn chuyến, đánh bắt cá theo mùa.
Chỉ tính thuế cho cá thể kinh doanh có doanh thu trên 100 triệu đồng/năm

>>> Doanh thu là toàn bộ tiền bán hàng, tiền gia công, tiền hoa hồng, tiền cung ứng dịch vụ được xác định theo hợp đồng bán hàng, gia công, hoa hồng, dịch vụ bao gồm cả khoản trợ giá, phụ thu, phụ trội; các khoản bồi thường, phạt vi phạm hợp đồng (đối với doanh thu tính thuế thu nhập cá nhân) mà cá thể kinh doanh được hưởng không phân biệt đã thu được tiền hay chưa thu được tiền.

Xác định số thuế phải nộp:

Số thuế GTGT phải nộp = Doanh thu tính thuế GTGT x Tỷ lệ thuế GTGT

Số thuế TNCN phải nộp= Doanh thu tính thuế TNCN x Tỷ lệ thuế TNCN

>>> Tỉ lệ thuế theo từng ngành nghề chi tiết tại 92/2015/TT-BTC 

4. Thuế đối với cá nhân cho thuê tài sản

Chỉ tính thuế cho cá nhân cho thuê tài sản có doanh thu trên 100 triệu đồng/năm

Số thuế GTGT phải nộp = Doanh thu tính thuế GTGT x Tỷ lệ thuế GTGT 5%

Số thuế TNCN phải nộp = Doanh thu tính thuế TNCN x Tỷ lệ thuế TNCN 5%

5. Thuế đối với cá nhân trực tiếp ký hợp đồng làm đại lý xổ số, đại lý bảo hiểm, bán hàng đa cấp;

Chỉ tính thuế TNCN nếu có doanh thu trên 100 triệu đồng/năm

Số thuế TNCN phải nộp = Doanh thu tính thuế TNCN x Tỷ lệ thuế TNCN 5%

GIẢI THÍCH: 
– Thuế Khoán được đóng bằng 1 trong 2 trường hợp: 1/ trường hợp cá thể kinh doanh xác định được doanh thu hàng năm của mình thì tính theo các công thức trên. 2/ trường hợp không xác định được, hoặc xác định không đúng doanh thu thì cơ quan thuế có thẩm quyền ấn định doanh thu tính thuế khoán của từng lĩnh vực, ngành nghề theo quy định của pháp luật về quản lý thuế.
– Quan niệm kinh doanh ngày càng có lãi, nên cơ quan thuế có xu hướng năm sau thường ấn định mức thuế khoán cao hơn năm trước có thể là 20% – 50% – 100%… Nếu cá thể kinh doanh không đồng ý thì nên tự kê khai thuế chính xác theo phương cách trên.
– Có những cá thể kinh doanh có sử dụng hoá đơn tự in, hoá đơn mua lẻ từ cơ quan thuế thì ngoài mức tính thuế khoán quy định trên cũng phải kê thêm doanh thu từ mỗi hoá đơn đã xuất nữa

C/ THUẾ PHẢI ĐÓNG ĐỐI VỚI KINH DOANH DẠNG DOANH NGHIỆP

1. Thuế môn bài (cơ sở pháp lý 42/2003/TT-BTC) <=> Xem lại phần A/1.

Bao gồm 4 bậc dựa theo vốn đăng kí kinh doanh (vốn điều lệ)

2. Thuế thu nhập doanh nghiệp – TNDN (cơ sở pháp lý 78/2014/TT-BTC)

Là loại thuế cơ bản nhất của pháp nhân khi đăng kí kinh doanh dạng doanh nghiệp