Kỹ năng Luật sư trong 02 vụ án hình sự: Làm chết bệnh nhân chạy thận tại Hòa Bình và Hoa hậu Lừa đảo chiếm đoạt tài sản.

A) KỸ NĂNG LUẬT SƯ TRONG VỤ ÁN “LÀM CHẾT CÁC BỆNH NHÂN CHẠY THẬN Ở TỈNH HÒA BÌNH”

1/ Việc định tội danh:

+ “Tội Thiếu trách nhiệm gây hậu quả nghiêm trọng” được áp dụng trong trường hợp có đủ điều kiện sau: bị can được giao giữ một chức vụ/quyền hạn nào đó thuộc vị trí công tác của mình (thường là cán bộ hoặc quản lý); Nhiệm vụ được giao phải thể hiện bằng văn bản hoặc hình thức mà có sự chấp nhận trong khả năng người được giao, được quy định trong ngành nghề và không trái với quy định pháp luật hoặc đạo đức xã hội.

Điều 360. Tội thiếu trách nhiệm gây hậu quả nghiêm trọng: Đ360 BLHS2015/2017

3. Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tù từ 07 năm đến 12 năm:

a) Làm chết 03 người trở lên;

+ “Tội vô ý làm chết người” được áp dụng trong trường hợp hoặc/và: Người gây chết người vì một lý do nào đó mà có hành vi trong xử lý công việc theo trách nhiệm, theo bản năng, hoặc theo tình cảm mà vô ý gây tử vong cho người khác. Theo đó, người gây chết người không cố ý hoặc có động cơ tiêu cực, hoặc có thể đoán trước rủi ro nhưng không nghĩ rằng (không mong muốn)  sẽ gây chết người hoặc nghĩ rằng có đủ khả năng làm cho nguy cơ chết người không thể xảy ra.

Điều 128. Tội vô ý làm chết người

1. Người nào vô ý làm chết người, thì bị phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm hoặc phạt tù từ 01 năm đến 05 năm.

2. Phạm tội làm chết 02 người trở lên, thì bị phạt tù từ 03 năm đến 10 năm.

+ “Tội vi phạm về khám bệnh, chữa bệnh…”: Điều 315, Điều 129 BLHS2015/2017: được áp dụng trong trường hợp người vi phạm làm trong ngành nghề có chức năng khám bệnh, chữa bệnh mà không thực hiện đúng nguyên tắc, quy tắc, quy trình thuộc chuyên môn liên quan và gây thiệt hại về vật chất, tinh thần, sức khỏe hoặc tính mạng đến cá nhân/tổ chức. Tội này thường áp cho chủ thể là người thừa hành nhiệm vụ. Nếu người phạm tội có chức vụ và quyền hạn nhất định (thường là cán bộ hoặc người quản lý) thì có thể áp thêm tội danh thuộc Đ360 BLHS2015/2017

Điều 315. Tội vi phạm quy định về khám bệnh, chữa bệnh, sản xuất, pha chế, cấp phát, bán thuốc hoặc dịch vụ y tế khác

K3. Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tù từ 07 năm đến 15 năm:

a) Làm chết 03 người trở lên;

+ “Tội vô ý làm chết người do vi phạm quy tắc nghề nghiệp hoặc quy tắc hành chính” Đ129 BLHS2015/2017

K2. Phạm tội làm chết 02 người trở lên, thì bị phạt tù từ 05 năm đến 12 năm.

2/ Việc tuyên án:

Theo các chứng cứ thực tế tại hiện trường, lời khai và hồ sơ bút lục thì Bác sĩ Hoàng Công Lương có thể định tội danh nào cũng có căn cứ pháp luật (Tội VPQĐVKB… Đ315BLHS: bị cáo Lương khi tiến hành chạy thận cho bệnh nhân đã không thực hiện đúng quy trình hoặc quy định nghiêm ngặt thuộc chuyên ngành y khoa củ mình; Tội TTNGHQNT… Đ360BLHS: Bản thân bị cáo Lương cũng là người có quyền hạn nhất định trong chuyên môn/khoa phòng của mình; Tội VYLCN… Đ128BLHS: bị cáo Lương thực hiện công việc gây chết người cũng là do thiếu xót trong phạm vi chuyên môn hoặc trách nhiệm chủ quan (khác với chủ ý).

Viện kiểm sát cũng như Hội đồng xét xử tòa án thành phố Hòa Bình truy tố tội danh “Vô ý làm chết người” và ra phán quyết mức án 42 tháng tù là muốn chọn hình phạt nhân đạo thuộc tội danh nhẹ nhất cho Hoàng Công Lương (3-10 năm so với 5-12 năm, 7-12 năm, hoặc 7-15 năm)

Một số dư luận bất bình hoặc xỉa xói luật pháp/chế độ Việt Nam không công minh khi cho rằng mức án đối với BS. Hoàng Công Lương là bất công và kẻ đáng chịu tội trọng vụ án này là nhóm người lãnh đạo trong Bệnh viện Tp. Hòa Bình là tác nhân chính gây hậu quả trên bắt nguồn từ động cơ lợi ích nhóm trong các bản hợp đồng cung ứng dịch vụ/vật tư y tế trong Bệnh viện… Thực ra bản chất của vụ án là xác định nguyên nhân và xét xử tội phạm gây nên 9 cái chết tại BV đa khoa tỉnh Hòa Bình. Có chăng thiếu xót của HĐXX ở đây có thể là qua quá trình xét xử nếu nhận thấy có dấu hiệu các tội danh thuộc lĩnh vực tham nhũng mà không ban kèm kiến nghị điều tra và xét xử trong một vụ án khác (nếu có).

B) KỸ NĂNG LUẬT SƯ TRONG VỤ ÁN LỪA ĐẢO CHIẾM ĐOẠT TÀI SẢN LIÊN CAN HOA HẬU TRƯƠNG HỒ PHƯƠNG NGA

1/ Căn cứ để đình chỉ vụ án: Điều 23,105,107,180 Bộ luật tố tụng hình sự 2003 (BLTTHS2003)
Điều 282,443 (BLTTHS2015)

– Đình chỉ vụ án là việc cơ quan tiến hành tố tụng ra quyết định bằng văn bản việc chấm dứt điều tra/truy tố/xét xử vụ án và bị cán (liên quan đến vụ án đó).

– Hậu quả pháp lý khi vụ án bị đình chỉ: mọi hoạt động tố tụng đối với vụ án bị chấm dứt. Vụ án đã có quyết định đình chỉ thì không được phục hồi điều tra, truy tố hoặc xét xử nữa.

  • Thẩm phán ra quyết định đình chỉ vụ án – Đ282 BLTTHS2015/Tòa án ra quyết định đình chỉ vụ án trong các trường hợp sau – K2Đ443: :

+ Viện kiểm sát rút toàn bộ quyết định truy tố trước khi mở phiên toà.
+ Người đã yêu cầu khởi tố rút yêu cầu : K2Đ155 BLTTHS2015
+ 1. Không có sự việc phạm tội; 2. Hành vi không cấu thành tội phạm; 3. Người thực hiện hành vi nguy hiểm cho xã hội chưa đến tuổi chịu trách nhiệm hình sự; 4. Người mà hành vi phạm tội của họ đã có bản án hoặc quyết định đình chỉ vụ án có hiệu lực pháp luật; 5. Đã hết thời hiệu truy cứu trách nhiệm hình sự (Đ443: các trường hợp cả 3 cơ quan tiến hành tố tụng ra quyết định đìnhchỉ vụ án); 6. Tội phạm đã được đại xá; 7.Người thực hiện hành vi nguy hiểm cho xã hội đã chết, trừ trường hợp cần tái thẩm đối với người khác. 8. Tội phạm quy định tại khoản 1 các điều 134, 135, 136, 138, 139, 141, 143, 155, 156 và 226 của Bộ luật hình sự mà bị hại hoặc người đại diện của bị hại không yêu cầu khởi tố.  Đ157 BLTTHS2015:

  • Viện kiểm sát ra quyết định đình chỉ vụ án:

+ Trường hợp kết quả điều tra bổ sung dẫn đến đình chỉ vụ án: K1Đ246  BLTTHS2015
+ Khi có một trong các căn cứ quy định tại khoản 2 Điều 155 và Điều 157 BLTTHS2015
+ Tự ý nửa chừng việc chấp dứt phạm tội: Đ16 Bộ luật hình sự 2015/2017 (BLHS2015/2017)

+ Đ29 BLHS2015/2017: a) Khi tiến hành điều tra, truy tố hoặc xét xử, do có sự thay đổi chính sách, pháp luật làm cho hành vi phạm tội không còn nguy hiểm cho xã hội nữa; b) Khi có quyết định đại xá.

+ Các trường hợp có thể được miễn trách nhiệm hình sự: a) Khi tiến hành điều tra, truy tố, xét xử do chuyển biến của tình hình mà người phạm tội không còn nguy hiểm cho xã hội nữa; b) Khi tiến hành điều tra, truy tố, xét xử, người phạm tội mắc bệnh hiểm nghèo dẫn đến không còn khả năng gây nguy hiểm cho xã hội nữa; c) Trước khi hành vi phạm tội bị phát giác, người phạm tội tự thú, khai rõ sự việc, góp phần có hiệu quả vào việc phát hiện và điều tra tội phạm, cố gắng hạn chế đến mức thấp nhất hậu quả của tội phạm và lập công lớn hoặc có cống hiến đặc biệt, được Nhà nước và xã hội thừa nhận.
+ Người thực hiện tội phạm nghiêm trọng do vô ý hoặc tội phạm ít nghiêm trọng gây thiệt hại về tính mạng, sức khỏe, danh dự, nhân phẩm hoặc tài sản của người khác, đã tự nguyện sửa chữa, bồi thường thiệt hại hoặc khắc phục hậu quả và được người bị hại hoặc người đại diện hợp pháp của người bị hại tự nguyện hòa giải và đề nghị miễn trách nhiệm hình sự, thì có thể được miễn trách nhiệm hình sự.

2/ Đối tượng Trương Hồ Phương Nga có thể bị khởi kiện vụ án Dân sự:

Nguyên đơn có thể yêu cầu tòa án hủy bỏ/tuyên vô hiệu giao dịch/hợp đồng vi vi phạm pháp luật/trái đạo đức xã hội, không được điều chỉnh/công nhận trong các văn bản quy phạm pháp luật về “Hợp đồng tình ái” giữa nguyên đơn và bị đơn, theo đó bà Nga thừa nhận có nhận số tiền 16,5 tỷ đồng của ông Mỹ trong một thỏa thuận tình cảm.

Điều 122. Giao dịch dân sự vô hiệu (Bộ luật dân sự 2015)

Giao dịch dân sự không có một trong các điều kiện được quy định tại Điều 117 của Bộ luật này thì vô hiệu, trừ trường hợp Bộ luật này có quy định khác.

Điều 117. Điều kiện có hiệu lực của giao dịch dân sự

K1. Giao dịch dân sự có hiệu lực khi có đủ các điều kiện sau đây:
a) Chủ thể có năng lực pháp luật dân sự, năng lực hành vi dân sự phù hợp với giao dịch dân sự được xác lập; b) Chủ thể tham gia giao dịch dân sự hoàn toàn tự nguyện; c) Mục đích và nội dung của giao dịch dân sự không vi phạm điều cấm của luật, không trái đạo đức xã hội.

Điều 123. Giao dịch dân sự vô hiệu do vi phạm điều cấm của luật, trái đạo đức xã hội

Giao dịch dân sự có mục đích, nội dung vi phạm điều cấm của luật, trái đạo đức xã hội thì vô hiệu.
Điều cấm của luật là những quy định của luật không cho phép chủ thể thực hiện những hành vi nhất định.
Đạo đức xã hội là những chuẩn mực ứng xử chung trong đời sống xã hội, được cộng đồng thừa nhận và tôn trọng.

> Khi khởi kiện vụ án này ông Cao Toàn Mỹ có thể yêu cầu tòa án thu hồi và trao trả cho mình số tiền 16,5 tỷ đồng đã đưa cho bà Nga theo nguyên tắc hoàn trả lại những gì hai bên đã trao nhận trước đó:

Khi giao dịch dân sự vô hiệu thì các bên khôi phục lại tình trạng ban đầu, hoàn trả cho nhau những gì đã nhận. K2Đ131 BLDS2015

Bị đơn có thể yêu cầu trả lại thù lao hoặc chi phí đã “bỏ ra” khi quan hệ tình cảm (trong đó có tình dục) với nguyên đơn. Nguyên đơn lập luận việc bà Nga cũng được thỏa mãn và cảm xúc khi tương tác tình cảm (vì chắc chắn bị đơn phải có hưng phấn thì quan hệ mới thành công, có cảm xúc vui chơi thì các chuyến du lịch mới diễn ra được)

> Khả năng Bà Nga sau khi được CQTHTT ra quyết định đình chỉ vụ án sẽ tố cáo ông Mỹ trong vụ án phạm “tội vu khống” theo Điều 156 BLHS2015/2017. Ông Mỹ nên cân nhắc mức án đến 7 năm tù trong trường hợp có tội để thương lượng đổi lại việc không khởi kiện vụ án yêu cầu tuyên vô hiệu giao dịch/hợp đồng trái đạo đức xã hội theo Đ122BLDS2015